Պատահաբար, բայց տարօրինակ բան է կատարվել Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովում: Թուրք պատգամավորները լսել են հայ կոմպոզիտորի երաժշտությունը: tert.am-ում էր այս մասին գրված: թուրքական խորհրդարանում այդ «տարօրինակ և անակնկալ» իրադարձությունը տեղի է ունեցել երեկ` ընդմիջման ժամանակ: Սարգիս Էֆենդիի երաժշտությունը հեռարձակվել է խորհրդարանի հեռուստացույցով և կուլիսներում տեղադրված բարձրախոսներով:
էլի կուլիսներից ու վիրտուալ բարձրախոսներով մեր քաղաքական ուժերը խոսում են հայ-թուրքական վերջին զարգացումների մասին: Հայոց ցեղասպանության օրվա նախօրեին Սերժ Սարգսյանը ուղերձով հանդես եկավ, թե ողջամիտ ժամկետները անցել են, բայց Թուրքիան տեղից չի շարժվում: Արձանագրությունները հետ չի կանչում, բայց ազգային ժողովի օրակարգից հանվում է: Հետո ՀԱԿ-ը հայտարարություն արեց այս որոշման մասին:
1. Նրա վարած քաղաքակա-նության ամենակարևոր ձախողումն այն է, որ հակառակ հռչակված մտադրություն- ների և խոստումների` չհաջողվեց անջատել հայ-թուրքական գործընթացը ղարաբաղյան կարգավորումից:
2. Այդ անհաջողության հետևանքով հայ-թուրքական և ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացները միջազգային հանրության կողմից դիտարկվում են որպես փաթեթով լուծվելիք միասնական խնդիր:
Սա հատված էր Հայ Ազգային Կոնգրեսի հայտարարությունից: Մինչ այդ` Սերժ Սարգսյանի ուղերձից հետո եւ ՀԱԿ-ի հայտարարությունից առաջ նախ Ֆիլիպ Գորդոնը, ապա Սարկոզին ողջունեցին նախագահի որոշումը:
23-ը ապրիլի 2010 թվական: Ֆիլիպ Գորդոն ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի Եվրոպայի եւ Եվրասիայի հարցերով տեղակալ:
« Նախագահ Սարգսյանի հայտարա-րությունը հստակորեն ցույց է տալիս, որ Հայաստանը չի դադարեցնում գործընթացը, այլ առկախում է այն` մինչեւ թուրքական կողմը պատրաստ կլինի առաջ գնալու»,
Այնուհետեւ մոտավորապես նույն բովանդակությամբ հայտարարություն արեց Ֆրանսիայի նախագահը: իսկ ինչ վերաբերում է Ղարաբաղի խնդրի կապին հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ, ապա այդ ամենը հերքում են անգամ Թուրք պաշտոնյաները:
«Ղարաբաղի հարցը մենք նախապայման չենք դնում: Մենք պատրաստ ենք ոչ միայն պետությունների մակարդակով հաշտեցման հասնել, այլեւ ցանկանում ենք հաշտության հասնել նաեւ աշխարհի տարբեր քաղաքներում ապրող հայկական Սփյուռքի հետ»:
Սա էլ ապրիլի 16-ին Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուի արած հայտարարությունն է: Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ Ռուսաստանի վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը եւս ընդգծեց այս երկու խնդիրների անհամատեղելիությունը:
’Դրանցից յուրա-քանչյուրի դեպքում արդեն իսկ բարդ է լուծումներ գտնելը: Իսկ եթե մենք դրանք կուտակենք իրար գլխի, ապա լուծումների հեռանկարն ինքնըստինքյան ավելի կհետաձգվի»’
Շատ չձանձրացնելու համար չեմ ուզում անրադառնալ միջազգային հանրության տարբեր մակարդակներով արված հայտարարություններին այս կապի բացակայության վերաբերյալ: Անցնենք մյուս խնդրին`
Ի դեմս պատմաբանների հանձնաժողովի մասին դրույթի` Թուրքիան առանց որևէ հատույցի ստացավ այն, ինչը աշխատում է անգամ առանց արձանագրությունների վավերացման` թույլ տալով ԱՄՆ-ին շրջանցել Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և ընդհանրապես դժվարացնելով ճանաչման գործընթացը:
Սա կրկին ՀԱԿ-ի հայտարարությունից մի հատված էր: Ներկայացնենք միայն այս տարվա ընթացքում ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը ու մնացածը պարզ կդառնա: Իսպանական Կատալոնիայի խորհրդարանը մարտին միաձայն որոշում ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու վերաբերյալ: Շվեդիայի խորհրդարանը մարտի 11-ին ընդունեց Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւ:
«Թուրքիան չի կարող ժողովրդավարական երկիր համարվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ այնտեղ մերժում են անցյալի իրական պատկերը»
Դրանից մեկ շաբաթ առաջ ԱՄՆ Կոնգրեսի ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովն ընդունեց Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւ: Հետո Բուլղարիայի խորհրդարանում, Սերբիայի, Կիպրոսի,Մեծ Բրիտանիայի այժմ արդեն Իսրայելի ու դեռ ցեղասպանության ճանաչման ալիքը շարունակում է իր հաղթարշավը: Գործընթացներ են սկսվել նաեւ Թուրքիայում: Այս տարվա ապրիլի 24-ին Ջեմալ փաշայի թոռը` Հասան Ջեմալը գրում է`
Իմ ականջին հիմա ձայներ են հասնում` մի՞թե թուրքերը, մահմեդականներն ամենևին էլ ցավեր չեն տեսել, մի՞թե արմատախիլ չեն արվել Բալկաններում, Կովկասում, մի՞թե զանգվածային գաղթի չեն ենթարկվել, մի՞թե նրանց հետքերը չեն ջնջվել: Բնականաբար, ցավեր տեսել են: Անատոլիայում և՛ թուրքերը, և՛ քրդերը, և՛ ալևիները պատմության խորքերից մինչև մեր օրերը հասնող ցավեր տեսել են: Բացի այդ, այդ ո՞ր պետության, ո՞ր ազգի պատմությունն է կազմված բացառապես գեղեցիկ էջերից: Սակայն այսօր ապրիլի 24-ն է. հայերի, հայ ազգի՝ այս հողերում ապրած ողբերգության զոհերի ոգեկոչման օրը: Նախ եկեք հայերի՝ ապրիլի 24-ի վիշտը կիսենք, փորձենք մեր սրտում զգալ նրանց ցավը, մենք էլ հայերի հետ հավասարապես սգանք:
Էլ չենք խոսում ապրիլի 24-ին Թուրքիայի հրապարակում կատարվածի մասին: Նույնիսկ Թուրքիայում է սկսվել սառույցը հալչել, բայց Հայաստանի ընդդիմություն-իշխանություն սառույցը շատ պինդ դուրս եկավ` այդպես էլ չի կոտրվում:
1. Նրա վարած քաղաքականության ամենակարևոր ձախողումն այն է, որ հակառակ հռչակված մտադրությունների և խոստումների` չհաջողվեց անջատել հայ-թուրքական գործընթացը ղարաբաղյան կարգավորումից:
2. Այդ անհաջողության հետևանքով հայ-թուրքական և ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացները միջազգային հանրության կողմից դիտարկվում են որպես փաթեթով լուծվելիք միասնական խնդիր:
Սա հատված էր Հայ Ազգային Կոնգրեսի հայտարարությունից: Մինչ այդ` Սերժ Սարգսյանի ուղերձից հետո եւ ՀԱԿ-ի հայտարարությունից առաջ նախ Ֆիլիպ Գորդոնը, ապա Սարկոզին ողջունեցին նախագահի որոշումը:
23-ը ապրիլի 2010 թվական: Ֆիլիպ Գորդոն ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի Եվրոպայի եւ Եվրասիայի հարցերով տեղակալ:
« Նախագահ Սարգսյանի հայտարարությունը հստակորեն ցույց է տալիս, որ Հայաստանը չի դադարեցնում գործընթացը, այլ առկախում է այն` մինչեւ թուրքական կողմը պատրաստ կլինի առաջ գնալու»,
Այնուհետեւ մոտավորապես նույն բովանդակությամբ հայտարարություն արեց Ֆրանսիայի նախագահը: իսկ ինչ վերաբերում է Ղարաբաղի խնդրի կապին հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ, ապա այդ ամենը հերքում են անգամ Թուրք պաշտոնյաները:
«Ղարաբաղի հարցը մենք նախապայման չենք դնում: Մենք պատրաստ ենք ոչ միայն պետությունների մակարդակով հաշտեցման հասնել, այլեւ ցանկանում ենք հաշտության հասնել նաեւ աշխարհի տարբեր քաղաքներում ապրող հայկական Սփյուռքի հետ»:
Սա էլ ապրիլի 16-ին Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուի արած հայտարարությունն է: Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ Ռուսաստանի վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը եւս ընդգծեց այս երկու խնդիրների անհամատեղելիությունը:
’Դրանցից յուրաքանյուրի դեպքում արդեն իսկ բարդ է լուծումներ գտնելը: Իսկ եթե մենք դրանք կուտակենք իրար գլխի, ապա լուծումների հեռանկարն ինքնըստինքյան ավելի կհետաձգվի»’
Շատ չձանձրացնելու համար չեմ ուզում անրադառնալ միջազգային հանրության տարբեր մակարդակներով արված հայտարարություններին այս կապի բացակայության վերաբերյալ: Անցնենք մյուս խնդրին`
Ի դեմս պատմաբանների հանձնաժողովի մասին դրույթի` Թուրքիան առանց որևէ հատույցի ստացավ այն, ինչը աշխատում է անգամ առանց արձանագրությունների վավերացման` թույլ տալով ԱՄՆ-ին շրջանցել Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և ընդհանրապես դժվարացնելով ճանաչման գործընթացը:
Սա կրկին ՀԱԿ-ի հայտարարությունից մի հատված էր: Ներկայացնենք միայն այս տարվա ընթացքում ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը ու մնացածը պարզ կդառնա: Իսպանական Կատալոնիայի խորհրդարանը մարտին միաձայն որոշում ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու վերաբերյալ: Շվեդիայի խորհրդարանը մարտի 11-ին ընդունեց Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւ:
«Թուրքիան չի կարող ժողովրդավարական երկիր համարվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ այնտեղ մերժում են անցյալի իրական պատկերը»
Դրանից մեկ շաբաթ առաջ ԱՄՆ Կոնգրեսի ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովն ընդունեց Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւ: Հետո Բուլղարիայի խորհրդարանում, Սերբիայի, Կիպրոսի,Մեծ Բրիտանիայի այժմ արդեն Իսրայելի ու դեռ ցեղասպանության ճանաչման ալիքը շարունակում է իր հաղթարշավը: Գործընթացներ են սկսվել նաեւ Թուրքիայում: Այս տարվա ապրիլի 24-ին Ջեմալ փաշայի թոռը` Հասան Ջեմալը գրում է`
Իմ ականջին հիմա ձայներ են հասնում` մի՞թե թուրքերը, մահմեդականներն ամենևին էլ ցավեր չեն տեսել, մի՞թե արմատախիլ չեն արվել Բալկաններում, Կովկասում, մի՞թե զանգվածային գաղթի չեն ենթարկվել, մի՞թե նրանց հետքերը չեն ջնջվել: Բնականաբար, ցավեր տեսել են: Անատոլիայում և՛ թուրքերը, և՛ քրդերը, և՛ ալևիները պատմության խորքերից մինչև մեր օրերը հասնող ցավեր տեսել են: Բացի այդ, այդ ո՞ր պետության, ո՞ր ազգի պատմությունն է կազմված բացառապես գեղեցիկ էջերից: Սակայն այսօր ապրիլի 24-ն է. հայերի, հայ ազգի՝ այս հողերում ապրած ողբերգության զոհերի ոգեկոչման օրը: Նախ եկեք հայերի՝ ապրիլի 24-ի վիշտը կիսենք, փորձենք մեր սրտում զգալ նրանց ցավը, մենք էլ հայերի հետ հավասարապես սգանք:
Էլ չենք խոսում ապրիլի 24-ին Թուրքիայի հրապարակում կատարվածի մասին: Նույնիսկ Թուրքիայում է սկսվել սառույցը հալչել, բայց Հայաստանի ընդդիմություն-իշխանություն սառույցը շատ պինդ դուրս եկավ` այդպես էլ չի կոտրվում:
Добавить комментарий
Комментариев нет.
RSS комментариев URI для обратной ссылки
